Cách đây gần 20 năm, tôi có gặp một người bạn quốc tịch Anh, gốc Ấn Độ tên là Mona. Chúng tôi nói chuyện và bàn luận khá nhiều về cuộc sống và những triết lý cuộc đời. Chúng tôi tham gia cùng làm thiện nguyện với những ích lợi nhỏ nhoi nhưng đầy niềm vui và hạnh phúc.
Khi đó chúng tôi thỉnh thoảng gặp những người kém may mắn. Có người trong họ bị cụt tay hay thiếu 1 chân. Có người bị các dị tật tại các bộ phận khác nhau trên cơ thể. Tôi nói với Mona rằng tôi rất thương những người khuyết tật này.
Thay vì nhận được sự đồng cảm thì Mona hắt vào tôi 1 gáo nước lạnh “Hùng ơi, ai trong chúng ta mà chẳng khuyết tật. Họ khuyết tật về vật lý, về thể chất còn chúng ta và nhiều người khác thì khuyết tật về tinh thần”. Khi đó tôi đã giật mình và nghĩ trong đầu “Có những khuyết tật ta nhìn thấy rõ bằng mắt nhưng còn bao khuyết tật khác chúng ta không thể nhìn bằng mắt được!”
Nghĩ lại, thấy quá đúng. Chúng ta, hầu như tất cả chúng ta đều bị khuyết tật về tinh thần. Những lúc ta chán nản, buồn bã trong khi cuộc đời vốn quá đẹp thế này, thì rõ ràng ta đang bị khuyết tật. Có những lúc ta bị tress, căng thẳng đến mức ăn không ngon, ngủ không yên – thì đó chẳng là khuyết tật ư. Bởi tất cả vô thường, bởi những thứ ta tưởng là quá khủng khiếp rồi cũng trôi qua mà. Hay có người còn nghĩ đến cái chết chỉ vì bị cha mẹ mắng hay người yêu bỏ,… chẳng phải là khuyết tật à!
Mona còn nói với tôi rằng không cần thương hại họ. Những người đó không cần ai thương hại. Cái mà họ cần nhất là sự cảm thông. Họ cần chúng ta tạo điều kiện và giúp đỡ để họ được tự sống bằng chính trái tim và khối óc của mình. Tôi ngồi nghĩ và thấy quá chí lý. Họ không có chân nên cần có những lối đi và cầu thang riêng. Họ kém may mắn nên trên xe buýt cần ghế ngồi cho họ. Họ khác biệt nên trên máy bay, tại những nhà ga, bến xe nên có nhà vệ sinh riêng, bồn rửa riêng để họ có thể tự sinh hoạt.
Ngay tử những năm 1996 - 1997 chúng tôi đã dùng từ “đặc biệt” để dành riêng cho những bạn mà ta vẫn quen miệng gọi là “khuyết tật”. Quả thật rằng họ rất đặc biệt. Họ kém may mắn hơn chúng ta nhưng đặc biệt thêm ở chỗ là nhiều khi còn có nghị lực hơn chúng ta, thậm chí còn là thầy của ta.
Học trò Trịnh Thị Phước từ Bắc Giang mới đây cho tôi biết, những người đặc biệt như em thiệt thòi lắm. Cái thiệt thòi lớn nhất là bị coi khinh và miệt thị. Các em luôn bị nhìn bằng những ánh mắt khó chịu, thường bị coi thường. Đôi khi cả từ chính những người gần gũi nhất, thân yêu nhất.
