Chùa Thiên Mụ, hay còn gọi là chùa Linh Mụ, là một ngôi chùa cổ nằm trên đồi Hà Khê, tả ngạn sông Hương, cách trung tâm thành phố Huế khoảng 5 km về phía tây.
Chùa Thiên Mụ chính thức khởi lập năm Tân Sửu (1601), đời chúa Tiên Nguyễn Hoàng, vị chúa Nguyễn đầu tiên ở Đàng Trong. Trải qua hơn bốn thế kỷ, ngôi chùa đã trở thành một trong những công trình kiến trúc Phật giáo tiêu biểu, gắn liền với lịch sử, văn hóa và đời sống tâm linh của người dân xứ Huế.

Toàn cảnh chùa Thiên Mụ bên dòng sông Hương, Huế, qua ống kính của Camille Paris năm 1892. Bức ảnh ghi lại kiến trúc ngôi chùa, ngọn tháp nổi bật cùng cảnh quan làng quê ven sông hơn 130 năm trước. Ảnh lưu trữ tại Hội Địa lý Paris, Thư viện Quốc gia Pháp (BnF).
Nhìn lại bức ảnh tư liệu năm 1892, có thể thấy khung cảnh chùa Thiên Mụ và vùng đất ven sông Hương mang một vẻ đẹp rất riêng. Ngọn tháp cổ nổi bật giữa không gian thoáng đãng, bên cạnh những mái nhà thấp thoáng dưới bóng cây xanh. Phía trước là dòng sông rộng, mặt nước phẳng lặng in bóng cảnh vật hai bên bờ.
Không có những công trình hiện đại, không gian trong ảnh hiện lên bình dị với bờ cỏ, mặt nước và những ngôi nhà nằm rải rác ven sông. Tất cả tạo nên một bức tranh phong cảnh mang đậm nét cổ kính, thanh bình của vùng đất cố đô vào cuối thế kỷ XIX.
Điều đáng chú ý là hình ảnh ngôi chùa trong bức ảnh không chỉ có giá trị về mặt phong cảnh mà còn là tư liệu quý giúp người xem hình dung phần nào diện mạo Huế cách đây hơn 130 năm. So sánh với cảnh quan hiện nay, dù thời gian đã làm thay đổi nhiều thứ, chùa Thiên Mụ vẫn giữ được vị trí đặc biệt trong lòng người dân và du khách khi nhắc đến Huế.

Bức ảnh chùa Thiên Mụ năm 1892 được phục chế và chuyển màu
Chùa Thiên Mụ không chỉ là một điểm đến tham quan nổi tiếng mà còn là nơi lưu giữ những dấu ấn lịch sử Phật giáo lâu đời. Hình ảnh ngọn tháp cổ bên dòng sông Hương đã trở thành một biểu tượng quen thuộc, gắn với vẻ đẹp trầm mặc, sâu lắng của mảnh đất cố đô.
Bức ảnh được lưu giữ hôm nay vì thế không đơn thuần là một hình ảnh phong cảnh cũ, mà còn là chiếc cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giúp các thế hệ sau hiểu thêm về diện mạo cảnh quan, kiến trúc và giá trị văn hóa của Huế xưa.
Ảnh: Camille Paris, lưu trữ tại Hội Địa lý Paris, Thư viện Quốc gia Pháp (BnF). Ảnh được Nét Xưa phục chế và chuyển màu.