Theo Báo Hà Tĩnh, trong quá trình khảo sát, kiểm kê di sản tư liệu tại vùng biển ngang, nhóm nghiên cứu Hán Nôm thuộc Bảo tàng Hà Tĩnh đã phát hiện hai đạo sắc phong thời Nguyễn phong thần cho Giác Hải Không Lộ thiền sư, còn gọi là Giác Hải Đại Pháp sư. Một đạo sắc hiện được lưu giữ tại xã Thạch Lạc, đạo còn lại tại xã Thạch Khê.

Sắc phong thần cho Giác Hải Đại Pháp sư năm Khải Định thứ 2 (1917) - Ảnh Trần Phi Công
Đạo sắc tại xã Thạch Lạc đề ngày 11 tháng 8 năm Duy Tân thứ 3 (1909), phong Giác Hải Không Lộ thiền sư chi thần, giao cho thôn Hà Thanh, xã Hoàng Giang, huyện Thạch Hà phụng thờ. Đạo sắc tại xã Thạch Khê đề ngày 18 tháng 3 năm Khải Định thứ 2 (1917), phong Giác Hải Đại Pháp sư chi thần, giao cho thôn Như Sơn, tổng Hạ Nhị, phủ Thạch Hà thờ phụng.
Thiền sư Giác Hải (1023 - 1138), tên húy Nguyễn Viên Y, là cao tăng tiêu biểu của Phật giáo Đại Việt thời Lý, thuộc dòng thiền Vô Ngôn Thông. Ngài nổi tiếng về đạo hạnh, tinh thông Phật pháp và từng được các vua triều Lý trọng vọng.
Phát hiện này góp thêm tư liệu đáng chú ý vào quá trình nghiên cứu lịch sử Phật giáo tại Hà Tĩnh. Trước đó, tháng 4/2023, Thiền sư Lê Mạnh Thát cùng các nhà nghiên cứu đã có chuyến khảo sát tại khu vực núi Nam Giới, Cửa Sót và chùa Thanh Quang (Thạch Hà), thu thập nhiều thông tin, hiện vật liên quan đến lịch sử, văn hóa và dấu tích Phật giáo.
Đoàn khảo sát có sự tham gia của Giáo sư, Tiến sĩ Lâm Thị Mỹ Dung, Tiến sĩ Nguyễn Văn Anh, Tiến sĩ Đinh Thị Thùy Hiên, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Mạnh, Giáo sư, Tiến sĩ, Trung tướng Hồ Trọng Ngũ, ông Hà Văn Thạch, ông Nguyễn Bá Hà, ông Nguyễn Bá Chiến, Đại đức Thích Tâm Hiệp và ông Nguyễn Hoàng Tuyển.
Trong số hiện vật được ghi nhận có các mảnh gốm thô được nhận định có niên đại khoảng thế kỷ I - II trước Công nguyên, gốm men thời Trần và vật liệu trang trí kiến trúc có niên đại thế kỷ XIV. Đoàn cũng khảo sát một số địa điểm, di tích và tư liệu dân gian liên quan đến các ngôi chùa cổ ở vùng Ngàn Hống.

Sắc phong thần cho Giác Hải Không Lộ thiền sư năm Duy Tân thứ 3 (1909) - Ảnh Trần Phi Công
Hai đạo sắc phong mới được phát hiện cùng những kết quả khảo sát trước đó tiếp tục mở ra hướng nghiên cứu về lịch sử Phật giáo, tín ngưỡng và sự giao lưu văn hóa trên vùng đất Hà Tĩnh. Các tư liệu, hiện vật cần được tiếp tục kiểm chứng, nghiên cứu để làm rõ hơn những dấu mốc Phật giáo trong lịch sử địa phương.
Nguồn: Báo Hà Tĩnh; tư liệu khảo sát đăng trên nguoiphattu.com
Hồng Lam tổng hợp