Khái quát luật tạng bộ phái

Luật tạng bộ phái là những bộ luật thuộc chính thống giáo hiện còn bảo lưu như luật Tứ phần của Đàm-vô-đức bộ, Ngũ phần của Hóa địa bộ, Tăng-kỳ của Đại chúng bộ v.v. Nói

Tuy nhiên, chủ đề này không có gì xa lạ đối với cư sĩ phương Tây như Isaline Blew Horner, Kenneth G. Zysk, Erich Frauwallner v.v… Ngày nay, các giới nghiên cứu Phật học trong chùa lẫn ngoài đời muốn tìm hiểm về sự khác biệt về luật bộ phái Phật giáo, hoặc nền y khoa cổ đại thời Phật, đa số đều đọc hay trích dẫn những công trình của những vị cư sĩ này.

Về luật học của Phật giáo, có một số phê phán, cho rằng giới điều trong tu viện gần như do bộ phái biên tập, không phải do Phật chế, nhiều câu chuyện duyên khởi dẫn đến Phật quy chế học xứ hoàn toàn bịa đặt. Đôi khi có nhiều mẩu chuyện hoang đường, phản khoa học được đưa vào, gán ghép cho Phật thuyết. Họ nói thế không phải không có bằng chứng.

Nhưng cũng có nhiều vị Luật sư Phật giáo lại tin rằng, khi hình thành Tăng đoàn từ thời Phật cho đến về sau, một đoàn thể đông đúc như vậy không thể không có kỷ luật, do đó vẫn có những điều cấm chế do Phật quy định, số này đề cao tinh thần thượng tôn giới luật, thể hiện cả về công trình nghiên cứu học thuật lẫn đời sống Phạm hạnh, một đời nghiêm trì giới cấm, những tấm gương ấy được ví cho “liên hoa bất trước thủy”, không bị phiền não thế gian vấy bẩn.

Ví dụ tại Việt Nam nói riêng, giai đoạn thế kỷ 18, có thiền sư Pháp Chuyên tự Luật Truyền hiệu Diệu Nghiêm (1726–1798) là một danh tăng kiệt xuất của Phật giáo Đàng Trong. Ông có biên soạn tập Đại học chi thư tái trị yếu chấp vào năm 1774, xây dựng nền tảng cho phong trào Luật học và Giới đàn của Phật giáo Việt Nam ở phía Nam, tức từ Quảng Bình trở vào.

Hoặc thời cận đại đơn cử thầy Tuệ Sỹ, những năm thầy còn ở Quảng Hương Già-lam, đời sống của thầy thường nhật không kể, nhưng điều đáng chú ý nhất là thỉnh thoảng thầy nhập thất 3 tháng tĩnh tu, trong ba tháng ấy đến ngày chư Tăng Bố-tát, thầy đều ra thất tham dự, xong lễ Bố-tát thầy lại vô thất.

Đến cuối năm 2011, thầy rời chùa vân du đây đó, đến mùa an cư, thầy lại tìm trú xứ để an cư. Đó là cái thể hiện tinh thần trách nhiệm của một tỳ-kheo trọng luật, trì luật. Chỉ những ai luôn “đắm” mình trong giới luật thì họ mới thấy được vị ngọt của sự giải thoát.

Nói lòng vòng, mục đích chính của tôi là muốn phổ biến chút ít kiến thức lịch sử Luật tạng bộ phái cho Phật tử học hỏi, giúp Phật tử hiểu luật Phật giáo không phải để đứng ở vị thế “quan tòa” phán xét người xuất gia, hay tìm cách can thiệp vào đời sống tu viện. Ngược lại, đối với người cư sĩ trí thức và thuần thành, việc học luật mang ý nghĩa hộ pháp thiết thực, sâu sắc hơn.

Tức sống đúng với tinh thần của một “Phật tử” là quy y Phật, Pháp, Tăng; đối với Phật, Pháp, Tăng không làm tổn hoại sự thanh tịnh; Tăng chưa được lợi ích giúp cho được lợi ích; đã được lợi ích giúp cho tăng trưởng; Tăng chưa có danh tiếng có thể khiến cho có danh tiếng vang xa; Tăng mang tiếng xấu, tìm cách dập tắt; không bị ái nhiễm, sân hận, sợ hãi, mê mờ, và hoàn toàn ly dục hướng thành tựu giới (Luật Tăng-kỳ 7, T22n1425, p. 290c13).

Giảng giải cho dễ hiểu lại một chút là khi Phật tử có kiến thức cơ bản về giới luật nhà chùa sẽ biết cách cung kính, hộ đạo đúng pháp, không phạm vào những điều vô tình làm chướng ngại, hoặc tạo nghiệp bất thiện với Tam bảo. Hoặc giả, khi hiểu rồi sẽ tự mình giữ gìn uy nghi, tự mình tránh xa, tự mình không tạo “cạm bẫy” thế gian; ranh giới giữa người cư sĩ Phật tử với người xuất gia là sự tôn nghiêm của giới luật.

Việc cư sĩ tìm hiểu luật để “giúp ông sư giữ giới”, có khoảng cách thanh tịnh giữa mình và tỳ-kheo (tỳ-kheo-ni), tôn trọng sự độc lập trong tu học của người tu, tuyệt đối không để xảy ra những tư tình, hệ lụy trần tục hay hành vi lôi kéo, phá hoại đạo phong. Sự gắn kết giữa cư sĩ và Tăng đoàn phải luôn dựa trên tinh thần lấy chánh pháp và giới luật làm thước đo, chứ không phải đặt tình cảm cá nhân hay sự dễ dãi phàm phu vào đó.

Tâm Nhãn